Harddisk Tık Tık Ses Çıkarıyor: Nedenleri ve Ne Yapmalısınız?

Bilgisayarınızı ya da harici diskinizi açtığınızda içeriden düzenli aralıklarla gelen bir “tık… tık… tık…” sesi duyuyorsanız, bu sesi önemsemelisiniz. Sağlıklı bir harddisk çalışırken sadece hafif bir dönüş ve ara sıra kısa bir okuma sesi çıkarır. Tekrar eden bir tıkırtı ise çoğu zaman diskin içindeki mekanik bir parçanın artık görevini yapamadığını gösterir. Bu yazıda sesin nedenlerini, ses türlerinin ne anlama geldiğini, kesinlikle yapılmaması gerekenleri ve ne zaman uzmana gidilmesi gerektiğini anlattık.

Harddisk Neden Tık Tık Ses Çıkarır?

Geleneksel bir harddiskin (HDD) içinde hızla dönen manyetik tablalar ve bu tablaların üzerinde hareket eden bir okuma/yazma kafası bulunur. Kafa tablanın üzerindeki konum bilgisini okuyamadığında veri alanına ulaşamaz. Disk bu durumda kafayı başlangıç konumuna çekip yeniden denemeyi sürdürür. Her deneme küçük bir “tık” sesi olarak duyulur.

Tıkırtının başlıca nedenleri şunlardır:

• Okuma/yazma kafası arızası: Kafa aşınmış, bozulmuş ya da yapışmış olabilir.
• Tabla yüzeyinde hasar: Darbe, düşme veya uzun kullanım sonucu yüzeyde çizikler oluşabilir.
• Servo ve yazılım (firmware) bozulması: Diskin kendi konumlandırma bilgisi okunamaz hale gelebilir.
• Motor veya güç sorunu: Tabla yeterli hıza ulaşamaz. Harici disklerde yetersiz USB gücü de bu sorunu tetikleyebilir.
• Darbe ve sarsıntı: Çalışırken düşen ya da vurulan diskler en sık bu şekilde arızalanır.

Not: SSD ve flash bellekler hareketli parça içermediği için tıkırtı sesi çıkarmaz. Bu ses yalnızca mekanik disklere (HDD) özgüdür.

Harddisk Ses Türleri ve Ne Anlama Gelir?

Her ses aynı arızayı göstermez. Duyduğunuz sesin türü, sorunun nerede olduğu hakkında ipucu verir:

• Düzenli tık tık / tıkırtı: Kafa konumunu bulamıyor ve sürekli yeniden deniyor. En sık görülen arıza belirtisidir.
• Kazıma, sürtünme veya çizik sesi: Kafa tabla yüzeyine temas ediyor olabilir. Bu en ciddi durumdur. Disk çalıştırıldıkça yüzey zarar görür ve veriler kalıcı olarak kaybolabilir.
• Yüksek tonlu vınlama veya ıslık: Motor ya da yatak (rulman) arızası olabilir.
• Dönmeye çalışıp durma, sonra tekrar deneme: Tabla dönmeye başlayamıyor. Motor, güç veya kontrol kartı kaynaklı olabilir.
• Bir iki tık, ardından sessizlik: Kafa park konumuna dönmüş ve disk kendini kapatmış olabilir.
• Hiç ses yok, disk görünmüyor: Güç, elektronik kart ya da motor sorunu olabilir.

Hafif bir dönüş sesi ve dosya okurken duyulan kısa vızıltı normaldir. Endişelenmeniz gereken, düzenli tekrarlanan ve her açılışta duyduğunuz seslerdir.

Tık Tık Ses Geliyorsa Kesinlikle Yapmayın!

Arızalı bir diskte yapılan yanlış bir hamle, kurtarılabilir bir veriyi kurtarılamaz hale getirebilir. Şunlardan kaçının:

• Diski tekrar tekrar çalıştırmak: “Belki bu sefer açılır” diye diski defalarca takıp çıkarmak en sık yapılan hatadır. Kafa arızalıyken her çalıştırma tabla yüzeyinde yeni bir hasar riski taşır. Çizilen yüzeydeki veri geri getirilemez. Ses duyduğunuz anda diski kapatın ve bir daha denemeyin.
• Diski sallamak, vurmak, masaya çarpmak: Bu davranış kafayı ve tablayı daha da zedeler.
• Dondurucuya koymak: İnternette dolaşan bu yöntem işe yaramaz. Üstelik oluşan nem diske zarar verir.
• Diski kendiniz açmak: Tozlu bir ortamda kapağı açmak, tablanın üzerine toz ve parmak izi bırakır. Bu hasar çoğu zaman geri döndürülemez.
• Format atmak, CHKDSK veya disk onarım programı çalıştırmak: Bu araçlar mantıksal hatalar içindir. Mekanik arızada diski zorlar ve verinin üzerine yazabilir.
• Veri kurtarma yazılımıyla zorlamak: Yazılımlar da diski sürekli okutur. Kafa arızalıysa her tarama diske zarar verir.
• Başka bir diskin elektronik kartını takmak: Her diskin kartında o diske özgü ayar bilgileri vardır. Rastgele kart değiştirmek veriyi okunamaz hale getirebilir.

Tık Tık Sesi Duyduğunuzda Ne Yapmalısınız?

1. Hemen kapatın: Bilgisayarı kapatıp diski çıkarın. Harici diskse USB kablosunu çekin.
2. Bir daha çalıştırmayın: “Son bir deneme” diye diski takmayın.
3. Arıza bilgisini not edin: Sesin ne zaman başladığını, diskin düşüp düşmediğini ve son yaptığınız işlemi yazın. Mümkünse sesi telefonla kaydedin. Uzman için faydalı bir ipucudur.
4. Güvenli taşıyın: Diski antistatik poşet ya da yumuşak bir kutu içinde, sarsmadan taşıyın.
5. Uzmana danışın: Verileriniz önemliyse diski bir veri kurtarma uzmanına teslim edin.

Ne Zaman Uzmana Gitmelisiniz?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa bir veri kurtarma uzmanına başvurmak en doğru yoldur:

• Diskten tık tık, kazıma veya sürtünme sesi geliyorsa,
• Disk bilgisayarda görünmüyor ya da kapasitesi yanlış (örneğin 0 GB) görünüyorsa,
• Diskteki veriler sizin için önemliyse (fotoğraflar, belgeler, iş dosyaları, muhasebe verileri),
• Diske daha önce bir şey denediyseniz ve sorun geçmediyse,
• Disk garanti kapsamında olsa bile verilerinizi geri almak istiyorsanız. Garanti genellikle diskin değişimini kapsar, içindeki verilerin kurtarılmasını kapsamaz.

Mekanik arızalarda tek şansınız çoğu zaman diski doğru koşullarda ve doğru ekipmanla incelemektir. Ne kadar erken müdahale edilirse veri kurtarma ihtimali o kadar yüksek olur. Her ek çalıştırma bu ihtimali azaltır.

BAMER Bursa’da Arızalı Diskler İçin Ne Yapıyoruz?

BAMER – Bilişim Analiz Merkezi olarak tık tık ses çıkaran, tanınmayan veya çalışmayan harddisklerde önce arızanın nedenini belirler, ardından diskin durumuna uygun bir kurtarma planı oluşturuyoruz. Kurtarılan verileri teslim etmeden önce kontrol ediyoruz. Arızalı diskinizle ilgili daha ayrıntılı bilgi için arızalı hard disk veri kurtarma, çalışmayan harddiskten veri kurtarma ve harici hard disk veri kurtarma sayfalarımıza göz atabilirsiniz. Fiyatlar hakkında genel bilgi için harddisk veri kurtarma fiyatları yazımızı okuyabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Tık tık sesi çıkaran disk kendi kendine düzelir mi?
Hayır. Mekanik arızalar kendiliğinden düzelmez. Disk bir süre açılsa bile arıza ilerler ve her çalıştırma hasarı artırabilir.

Harici diskim tık tık yapıyor, sebebi kablo olabilir mi?
Bazen yetersiz güç ya da zayıf bir USB kablosu tıkırtıya yol açabilir. Ancak ses başka bir kablo ve başka bir bilgisayar portunda da sürüyorsa diski daha fazla denemeden uzmana götürün.

Sesi gelmeyen disk sağlam mıdır?
Her zaman değil. Elektronik arızalar, bozuk sektörler ve yazılım hataları ses çıkarmadan da veri kaybına neden olabilir. En iyi koruma düzenli yedek almaktır.

Sonuç

Tık tık sesi, harddiskinizin yardım istediğini gösteren bir uyarıdır. En önemli kural şudur: sesi duyduğunuz anda diski kapatın ve tekrar çalıştırmayın. Diski sallamak, açmak ya da yazılımla zorlamak kurtarma şansını azaltır. Verileriniz önemliyse profesyonel destek alın. Bursa’da arızalı diskiniz için bizimle iletişime geçebilir ya da 0224 234 28 39 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Son olarak: önemli dosyalarınızı en az iki ayrı yerde (örneğin harici disk ve bulut) yedekleyin. Disk arızası bir gün mutlaka yaşanabilecek bir durumdur, yedek ise sizi bu durumdan korur.