Depolama Birimini Güvenli Biçimlendirme
Yeni bir hard disk ya da harici depolama cihazı aldığınızda genellikle önce sürücüyü biçimlendirmeniz gerekir. Biçimlendirme sırasında dosya sistemi ve boyutu belirlenir. Biçimlendirme ayrıca virüslü ya da sorunlu bir depolama birimini temizlemenin yolu olarak da kullanılır. Ancak “biçimlendirmek” ile “verileri geri getirilemeyecek şekilde silmek” aynı şey değildir. Bu yazıda önce depolama biriminin güvenli şekilde nasıl biçimlendirileceğini, ardından cihazı satmadan, bağışlamadan ya da atmadan önce verilerin gerçekten silinmesini nasıl sağlayacağınızı anlattık.
1. Yeni Diski Biçimlendirmek ve Bölümlemek
Genelde kullanıcılar hard diski C ve D olarak ikiye ayırır ve D sürücüsünü depo olarak kullanacağı için D’ye daha fazla yer ayırır. Kullanıcılar bilgisayara format attıktan sonra yalnızca C sürücüsünü biçimlendirip işletim sistemini kurduklarında, hard diskin bir kısmını kullanamayabilirler. Bu durumda Disk Yönetimi’nden biçimlendirilmemiş alanı biçimlendirerek yeni sürücü oluşturabilir ve hard diskinizin tamamını kullanabilirsiniz.
2. Virüs Bulaştığında Biçimlendirme
Bilgisayarınızda hata mesajları almaya başladıysanız, bilgisayarınıza ya da harici belleklerinizden birine virüs bulaşmışsa, sorundan kurtulmanın bir yolu sürücüyü biçimlendirmektir. Bazen yalnızca bir anti-virüs yazılımı yüklemek yeterli olmayabilir. Böyle durumlarda virüsün bulaştığı bölümü, flash belleği ya da hafıza kartını biçimlendirmek virüsü komple ortadan kaldırabilir. Ancak bunu yapmadan önce verilerinizi yedeklemeniz gerekir. Virüslü dosyaları yedeklemeden önce taramayı da unutmayın.
3. Windows’ta Biçimlendirme Adımları
- Verilerinizi yedekleyin.
- Sürücüye sağ tıklayıp Biçimlendir’i seçin.
- Gelen pencerede dosya sistemini ve Hızlı Biçimlendir seçeneğini belirleyin.
- Başlat’a tıklayın. Sürücü kısa sürede biçimlendirilir.
- Yedeklediğiniz verileri tekrar kopyalayın.
4. Verileri Geri Getirilemeyecek Şekilde Silmek
Biçimlendirme, çoğu zaman verileri gerçekten silmez. Özellikle hızlı biçimlendirme yalnızca dosya kayıt tablosunu sıfırlar. Dosyaların içeriği, üzerine yazılana kadar diskte durur ve kurtarma uzmanlarınca geri getirilebilir. Cihazı satacaksanız, bağışlayacaksanız, geri dönüşüme verecekseniz ya da bir başkasına devredecekseniz, verilerin gerçekten silinmesi gerekir. Aksi hâlde kişisel ya da kurumsal verileriniz başkalarının eline geçebilir. Yöntem, depolama türüne göre değişir:
- Mekanik disklerde (HDD): Tam biçimlendirme ya da diskin tamamının üzerine yazılması verileri geri getirilemeyecek şekilde siler. Büyük disklerde saatler sürebilir.
- SSD’lerde: Üzerine yazma yöntemleri SSD’nin yapısı gereği her zaman güvenilir değildir. Üreticinin sunduğu güvenli silme aracı ya da SSD’nin kendi güvenli silme (secure erase) komutu tercih edilir. Şifreli SSD’lerde şifreleme anahtarının silinmesi de bir yöntemdir.
- Windows’ta “Bu bilgisayarı sıfırla”: “Her şeyi kaldır” seçildikten sonra “Dosyaları kaldır ve sürücüyü temizle” seçeneği, verilerin geri getirilmesini zorlaştırır.
- Hafıza kartı ve flash belleklerde: Tam biçimlendirme ve ardından kartın dosyalarla doldurulması gibi yöntemler kullanılabilir.
- Telefon ve tabletlerde: Cihazı şifreleyip sonra fabrika ayarına döndürmek yaygın bir yöntemdir.
- Fiziksel imha: Çok hassas verilerde, diskin fiziksel olarak imha edilmesi en kesin yöntemdir.
Silmeden önce, verilerin ve cihazın ne kadar hassas olduğunu düşünün. Kurumlarda bu iş, kişisel verilerin silinmesi ve imhası yükümlülüğüyle de ilgilidir. Bkz. KVKK uyum ve bilgi güvenliği.
Yanlışlıkla Biçimlendirdiyseniz
Verilerinizi yedeklemeden yanlış bir sürücüyü biçimlendirdiyseniz hemen cihazı kullanmayı bırakın. Hızlı biçimlendirme sonrası kurtarma çoğu zaman mümkündür, tam biçimlendirmede ise çok zordur. Bkz. format atılan dijital cihazdan veri kurtarma ve formatlanmış bilgisayardan veri kurtarma. Bilgisayarınıza, harici hard diskinize, flash belleğinize, hafıza kartınıza ya da herhangi bir depolama aygıtınıza virüs bulaştığında, verilerinizi yanlışlıkla sildiğinizde ya da yanlışlıkla farklı bir depolama birimini biçimlendirdiğinizde verilerinizi tamamen kaybetmeden ve geri getirilemez hâle getirmeden bizden yardım alabilirsiniz. Sayfamızda ücretsiz analiz hizmeti sunulduğu belirtilmektedir. Güncel koşullar için bizi arayın.
Sık Sorulan Sorular
Hızlı biçimlendirme verileri siler mi?
Hayır, çoğu zaman silmez. Dosya kayıt tablosunu sıfırlar. Veriler geri getirilebilir.
Bilgisayarımı satacağım, ne yapmalıyım?
Önemli verileri yedekleyin, sonra diski güvenli silme yöntemiyle temizleyin ya da sıfırlama sırasında “sürücüyü temizle” seçeneğini kullanın. Çok hassas veri varsa fiziksel imhayı düşünün.
Virüslü flash belleği biçimlendirmek güvenli mi?
Evet, virüsü kaldırmak için etkili bir yöntemdir. Ancak önce dosyaların taranmış ve yedeklenmiş olması gerekir.
Sonuç
Biçimlendirme, silmek anlamına gelmez. Hem verilerinizi kaybetmemek hem de gizli verilerinizi başkalarından korumak için doğru yöntemi seçin. Depolama biriminiz için bizimle iletişime geçebilir ya da 0224 234 28 39 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Tüm hizmetlerimiz için veri kurtarma sayfamıza bakabilirsiniz.
