Elektronik Delil Analiz ve Raporlandırılması
İncelenen dijital delillerin teknik bilirkişi ve uzman mütalaası raporunun hazırlanması evresi, elektronik delil analiz ve raporlandırma aşamasını oluşturmaktadır. Bahse konu işlem firmamızda alanında en az 3 yıl çalışmış Uzman Yeminli Adli Bilirkişi ve adli bilişim uzmanlarınca yapılmaktadır. Ekibimiz çalışanları Adalet Bakanlığı İstanbul Adli Yargı Adalet Komisyonu ve Adalet Bakanlığı Bursa Adli Yargı Adalet Komisyonu Yeminli Bilirkişi listesinde bulunmaktadır. Bu yazıda analiz aşamasında neler yapıldığını, hangi soruların yanıtlanabildiğini ve raporlamanın nasıl yürütüldüğünü anlattık.
Analiz ve Raporlandırma Aşaması Nedir?
Elektronik delil incelemesi dört ana aşamadan oluşur: delilin tespiti ve korunması, adli kopya alınması, analiz ve raporlama. Analiz aşamasında alınan kopya üzerinde, talep edilen soruların yanıtlarını arayacak şekilde teknik çalışma yapılır. Raporlama aşamasında ise bulgular, yöntemle birlikte yazılı belgeye dönüştürülür. Sürecin tamamı için elektronik delil incelemesi sayfamıza bakabilirsiniz.
Analiz Aşamasında Neler Yapılır?
- Dosya ve veri analizi: Mevcut ve silinmiş dosyaların, oluşturulma, değiştirilme ve erişim zamanlarının incelenmesi.
- Zaman çizelgesi oluşturma: Olayların sırasının dosya ve sistem kayıtlarından çıkarılması.
- Kullanıcı etkinliği analizi: Hangi dosyaların açıldığı, hangi programların çalıştırıldığı, hangi harici cihazların bağlandığı.
- İletişim analizi: E-posta, mesajlaşma ve arama kayıtlarının incelenmesi.
- İnternet etkinliği analizi: Tarayıcı geçmişi, indirilen dosyalar, ziyaret edilen sayfalar.
- Anahtar sözcük ve içerik taraması: Büyük veri içinde olayla ilgili belge ve bilgilerin bulunması.
- Dosya bütünlüğü kontrolü: Dosyaların değiştirilip değiştirilmediğinin teknik olarak değerlendirilmesi.
Rapora Hangi Sorular Sorulabilir?
Rapor, mahkemenin, savcılığın ya da talep edenin sorduğu sorulara yanıt verir. Örnek sorular şunlardır:
- “Bu dosya hangi tarihte oluşturulmuş ve en son ne zaman değiştirilmiştir?”
- “Belirtilen mesajlar cihazda bulunmakta mıdır, sonradan silinmiş midir?”
- “Bilgisayardan harici bir cihaza veri aktarımı yapılmış mıdır?”
- “Belirtilen e-posta ya da belge üzerinde değişiklik yapıldığına dair bir iz var mıdır?”
- “Cihazda zararlı yazılım ya da izinsiz erişim izi var mıdır?”
Her soruya kesin yanıt verilemeyebilir. Bazı durumlarda veri yetersiz olabilir. Raporda bu durum da açıkça belirtilir.
İyi Hazırlanmış Bir Raporun Nitelikleri
- Tarafsızlık: Rapor, delilin ne gösterdiğini söyler. Taraf tutmaz.
- Tekrar edilebilirlik: Başka bir uzman, aynı yöntemle aynı sonuca ulaşabilmelidir.
- Anlaşılırlık: Teknik bilgi olmayan hâkim, savcı ve avukatlar tarafından anlaşılabilmelidir.
- Yöntemin açıklanması: Hangi araçların ve adımların kullanıldığı yazılmalıdır.
- Kanıtlarla desteklenme: Sonuçlar, ekran görüntüleri ve kayıtlarla belgelenmelidir.
- Sınırların belirtilmesi: Neyin tespit edilemediği de açıkça yazılmalıdır.
Bilirkişi Raporu ve Uzman Mütalaası
Mahkemenin ya da savcılığın atadığı bilirkişinin raporu doğrudan dosyaya girer. Taraflarca yaptırılan raporlar ise genellikle uzman mütalaası olarak değerlendirilir. Hâkim, bilirkişi raporunu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir (HMK 282). Rapor, delilin yerine geçmez. Delilin anlaşılmasını ve güvenilirliğini destekler. Daha fazla bilgi için adli bilişim raporu sayfamıza bakabilirsiniz.
Analiz Süreci Ne Kadar Sürer?
Süre; delilin türüne, veri miktarına, incelemenin kapsamına ve sorulan soru sayısına bağlıdır. Küçük bir cep telefonu incelemesi ile çok sayıda disk içeren bir kurumsal inceleme arasında büyük fark olabilir. Delili gördükten sonra tahmini süreyi paylaşırız.
Sık Sorulan Sorular
Analiz sırasında orijinal delil kullanılır mı?
Hayır. Mümkün olan durumlarda analiz adli kopya üzerinden yapılır. Orijinal delil değiştirilmeden saklanır. Bkz. adli kopya alma.
Rapor kimler tarafından kullanılabilir?
Raporu talep eden kişi ya da kurum, avukatı aracılığıyla ilgili makamlara sunabilir. Kullanımı hukuki değerlendirmeye bağlıdır.
Raporun sonucu beklediğimden farklı çıkarsa?
Rapor delilin gösterdiğini yazar. Beklenen sonucu garanti etmez. Bu nedenle ön değerlendirme aşamasında gerçekçi beklenti oluşturmak önemlidir.
Sonuç
Analiz ve raporlama, dijital delilin hukuki süreçte anlam kazandığı aşamadır. Doğru yöntemle yapılmış analiz ve açık bir rapor, delilin güvenilirliğini artırır. Elektronik delil analizi ve raporlama için bizimle iletişime geçebilir ya da 0224 234 28 39 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Tüm hizmetlerimiz için adli bilişim sayfamıza göz atabilirsiniz.
