Elektronik Delil İncelemesi
Bir soruşturma dâhilinde elde edilen dijital delillerin uzman kişilerce ve bu alanda oluşturulmuş donanım ve yazılımlarca incelenmesi evresi, elektronik delil incelemesini oluşturmaktadır. Bahse konu işlem firmamızda alanında en az 3 yıl çalışmış Uzman Yeminli Adli Bilirkişi ve adli bilişim uzmanlarınca yapılmaktadır. Ekibimiz çalışanları Adalet Bakanlığı İstanbul Adli Yargı Adalet Komisyonu ve Adalet Bakanlığı Bursa Adli Yargı Adalet Komisyonu Yeminli Bilirkişi listesinde bulunmaktadır. Bu yazıda elektronik delilin ne olduğunu, neden özel dikkat gerektirdiğini ve incelemenin nasıl yapıldığını anlattık.
Elektronik Delil Nedir?
Elektronik delil, bir olayı aydınlatmak için kullanılabilecek, elektronik ortamda üretilmiş, saklanmış ya da iletilmiş her türlü veridir. Bilgisayar ve cep telefonlarındaki dosyalar, e-postalar, mesajlaşma uygulamalarındaki yazışmalar, sosyal medya paylaşımları, kamera ve ses kayıtları, internet sitesi içerikleri, sunucu ve sistem kayıtları (log) elektronik delile örnektir.
Elektronik Deliller Neden Özel Dikkat Gerektirir?
- Kolay değişir: Cihazı açmak ya da bir dosyaya bakmak bile zaman bilgilerini değiştirebilir.
- Kolay silinir: Bir internet içeriği ya da mesaj birkaç saniyede silinebilir.
- Kopyalanabilir ve düzenlenebilir: Bu nedenle aslının ve kopyasının aynı olduğunun gösterilmesi gerekir.
- Teknik uzmanlık ister: Verinin kaynağı, zamanı ve bütünlüğü ancak uzmanlıkla ortaya konabilir.
Elektronik Delil İncelemesi Hangi Aşamalardan Oluşur?
- Tespit ve muhafaza: Delilin nerede olduğu belirlenir, durumu kayıt altına alınır ve değişmeyecek şekilde korunur.
- Adli kopya alma: Delilden birebir kopya alınır ve çalışma bu kopya üzerinden yürütülür. Bu aşamanın ayrıntıları için elektronik delilden adli kopya (imaj) alma sayfamıza bakabilirsiniz.
- Analiz: Talep edilen sorulara yönelik olarak dosyalar, kayıtlar ve zaman bilgileri incelenir. Bkz. elektronik delil analiz ve raporlandırılması.
- Raporlama: Bulgular, yöntemle birlikte yazılı rapor hâline getirilir. Bilgi için adli bilişim raporu sayfamıza bakın.
Delil Zinciri (Chain of Custody) Nedir?
Delil zinciri, bir delilin ele geçirildiği andan rapora girene kadar kimlerin elinden geçtiğini, nasıl saklandığını ve nelerin yapıldığını gösteren kayıtların bütünüdür. Zincirde kopukluk varsa delilin değiştirilmiş olabileceği ileri sürülebilir. Bu nedenle teslim alma, saklama ve inceleme adımları tutanaklarla ve kayıtlarla belgelenir.
Hangi Cihazlar ve Veriler İncelenebilir?
- Bilgisayar, dizüstü bilgisayar ve harici diskler. Bkz. bilgisayar adli bilişim incelemesi,
- Cep telefonu ve tabletler. Bkz. cep telefonu adli bilişim incelemesi,
- USB bellek, hafıza kartı ve diğer depolama birimleri,
- E-posta hesapları ve mesajlaşma uygulamaları,
- İnternet sayfaları ve sosyal medya içerikleri. Bkz. internet sitesi delil olarak sunma,
- Güvenlik kamerası ve ses kayıtları.
Elektronik Delil Elinizdeyse Yapmamanız Gerekenler
- Cihazı kurcalamayın ve kullanmaya devam etmeyin.
- Dosya ve mesajları silmeyin, cihazı sıfırlamayın.
- Delili düzenlemeyin: Görüntüyü kırpmak, dosyayı yeniden kaydetmek ya da adını değiştirmek delilin güvenilirliğini azaltır.
- Delili başkasının erişimine açık bırakmayın.
- Rastgele “kurtarma” programları çalıştırmayın: Bunlar verilerin üzerine yazabilir.
Hukuki Çerçeve Hakkında
Soruşturmada bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma işlemleri Ceza Muhakemesi Kanunu’nun ilgili hükümlerine (CMK 134) tabidir. Hukuk davalarında ise delillerin hukuka uygun elde edilmesi gerekir (HMK 189). Başkasına ait cihazlara izinsiz erişim suç oluşturabilir (TCK 243). Bu nedenle inceleme, cihaz sahibinin ya da yetkili makamın talebiyle yapılmalıdır. Hukuki sorunlarda avukatınıza danışmanızı öneririz.
Sık Sorulan Sorular
Elektronik delil incelemesini kimler talep edebilir?
Savcılık ve mahkemeler ile bireyler, işletmeler ve avukatlar kendi hakları kapsamında talepte bulunabilir. Talebin yetkili kişiden geldiği doğrulanır.
İnceleme sırasında cihazdaki veriler zarar görür mü?
Adli yöntemlerde verilerin değişmemesi esastır. Çalışma mümkün olduğunca adli kopya üzerinden yürütülür.
Silinen veriler incelenebilir mi?
Bazı durumlarda silinen verilerin izlerine ulaşılabilir. Bu cihazın türüne, kullanıma ve verinin üzerine yazılıp yazılmadığına bağlıdır.
İnceleme sonucunda ne teslim edilir?
Bulguları ve yöntemi içeren yazılı bir rapor teslim edilir.
Sonuç
Elektronik delilin değeri, nasıl korunduğuna ve nasıl incelendiğine bağlıdır. Doğru yöntemle ele alınan bir dijital delil hukuki süreçte belirleyici olabilir. Elektronik delil incelemesi için bizimle iletişime geçebilir ya da 0224 234 28 39 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Tüm adli bilişim hizmetlerimiz için adli bilişim sayfamıza göz atabilirsiniz.
