Bilgisayar Adli Bilişim İncelemesi
Bilgisayar; yazışmaların, belgelerin, e-postaların, muhasebe kayıtlarının ve internet geçmişinin tutulduğu bir kayıt defteri gibidir. Bir iş yerinde çalışanın izinsiz dosya kopyaladığından şüpheleniliyorsa, boşanma davasında bir bilgisayardaki yazışmalar delil olarak gösterilecekse ya da bir bilgisayarda yasa dışı bir faaliyet iddia ediliyorsa, bilgisayarın teknik olarak incelenmesi gerekir. Bilgisayar adli bilişim incelemesi, bilgisayardaki dijital izlerin delilin bütünlüğü korunarak incelenmesi ve raporlanmasıdır. Bu yazıda neleri incelediğimizi, sürecin nasıl işlediğini ve bilgisayarınızı delil olarak korumak için yapmanız gerekenleri anlattık.
Bilgisayar Adli Bilişim İncelemesi Nedir?
Adli bilişim incelemesinde amaç, bilgisayardaki verilere zarar vermeden “ne oldu, ne zaman oldu, kim yaptı” sorularına teknik dayanakla yanıt aramaktır. Bu nedenle inceleme genellikle bilgisayarın diskinden alınan adli kopya üzerinde yapılır. Orijinal disk değişmeden saklanır. İşlem adımları kayıt altına alınır ve sonuçlar yazılı rapor hâline getirilir.
Bilgisayarda Neler İncelenir?
- Dosya ve klasörler: Mevcut ve silinmiş dosyalar, oluşturulma, değiştirilme ve son erişim zamanları.
- Kullanıcı etkinliği: Son açılan dosyalar, çalıştırılan programlar, oturum açma kayıtları.
- Harici cihaz kullanımı: Bilgisayara takılan USB bellek ve harici disklerin izleri. Veri sızıntısı şüphelerinde önemlidir.
- İnternet etkinliği: Tarayıcı geçmişi, indirilen dosyalar, çerezler ve ziyaret edilen sayfalar.
- E-posta ve mesajlaşma: Bilgisayarda saklanan e-postalar, ekler ve yazışma kayıtları.
- Sistem kayıtları: İşletim sistemi olay kayıtları ve zaman bilgileri.
- Zararlı yazılım izleri: Casus yazılım veya izinsiz erişim şüphesi bulunan sistemlerde ilgili kalıntılar.
Hangi Durumlarda Bilgisayar İncelemesi Gerekir?
- Çalışanın iş yerinden veri, müşteri listesi ya da belge çıkardığı şüphesi,
- Rekabet yasağının ve gizlilik sözleşmesinin ihlali iddiaları,
- Sahte belge, sahte e-posta ya da dosya üzerinde değişiklik yapıldığı iddiaları,
- Boşanma ve diğer hukuk davalarında dijital delillerin sunulması,
- Bilgisayara izinsiz erişim ya da zararlı yazılım şüphesi,
- Silinen dosyaların ve kullanım izlerinin tespiti.
İnceleme Süreci Nasıl İşler?
- Talep ve ön görüşme: İncelemenin amacı, cihazın durumu ve olayın geçmişi netleştirilir.
- Teslim alma: Bilgisayar ve diskler, durumları kayıt altına alınarak teslim alınır.
- Adli kopya: Diskin birebir kopyası, orijinale yazma yapılmasını engelleyen yöntemlerle alınır. Ayrıntılar için elektronik delilden adli kopya alma sayfamıza bakabilirsiniz.
- Analiz: Kopya üzerinde talep edilen sorulara yönelik inceleme yapılır.
- Zaman çizelgesi: Olayların sırası, dosya ve sistem kayıtlarından oluşturulur.
- Raporlama: Bulgular yöntemle birlikte yazılı rapora dönüştürülür. Bilgi için adli bilişim raporu sayfamıza bakın.
İnceleme firmamızda alanında en az 3 yıl çalışmış Uzman Yeminli Adli Bilirkişi ve adli bilişim uzmanlarınca yapılmaktadır. Ekibimiz çalışanları Adalet Bakanlığı İstanbul Adli Yargı Adalet Komisyonu ve Adalet Bakanlığı Bursa Adli Yargı Adalet Komisyonu Yeminli Bilirkişi listesinde bulunmaktadır.
Bilgisayarınızı Delil Olarak Korumak İçin Yapmanız Gerekenler
- Bilgisayarı kullanmaya devam etmeyin: Her kullanım dosya zamanlarını ve sistem izlerini değiştirir.
- Dosya silmeyin, program kurmayın, temizleme araçları çalıştırmayın: Bu işlemler silinen verilerin üzerine yazarak delilleri yok edebilir.
- Format atmayın ve işletim sistemini yeniden kurmayın: Bu işlem birçok izi geri dönülmez şekilde siler.
- Bilgisayarı başkalarının erişiminden uzak tutun: Cihazı güvenli bir yerde saklayın.
- Kapatma kararını uzmana bırakın: Bazı durumlarda bilgisayarı doğrudan kapatmak yerine önce uzmana danışmak, bellekteki bilgilerin korunması açısından önemli olabilir.
- Cihaz hakkında not alın: Son kullanıcıyı, olayı fark ettiğiniz zamanı ve yaptığınız işlemleri yazın.
Hukuki Çerçeve Hakkında
Bilgisayar incelemesi, cihazın sahibinin ya da yetkili kişinin talebiyle veya yetkili makamın kararıyla yapılmalıdır. Başkasına ait bir bilgisayara izinsiz erişmek suç oluşturabilir (TCK 243). Çalışanın kullandığı iş bilgisayarını incelemek de iş yerinin bilgilendirme ve gizlilik düzenlemelerine, kişisel verilerin korunmasına ilişkin kurallara uygun olmalıdır. Bu konuda KVKK uyum sayfamıza göz atabilirsiniz. Hukuki sorunlarda avukatınıza danışmanızı öneririz.
Sık Sorulan Sorular
Silinen dosyalar geri getirilebilir mi?
Bazı durumlarda evet. Dosyanın üzerine yeni veri yazılıp yazılmadığına, diskin türüne (HDD ya da SSD) ve sistem ayarlarına bağlıdır. SSD disklerde silinen verilerin geri getirilmesi daha zordur.
Bir çalışanın USB ile veri kopyalayıp kopyalamadığı anlaşılır mı?
Bilgisayarda harici cihazların takılmasına ilişkin izler bulunabilir. Ancak hangi dosyaların kopyalandığı her durumda kesin olarak belirlenemeyebilir. Bu, incelemeyle değerlendirilir.
Bilgisayarı götürmeden inceleme yapılabilir mi?
Bazı durumlarda yerinde müdahale edilebilir. Ancak delil bütünlüğü açısından genellikle diskten adli kopya alınması tercih edilir. Bunu durum görüldükten sonra birlikte değerlendiririz.
İnceleme ne kadar sürer?
Disk boyutuna ve incelemenin kapsamına göre değişir. Cihazı gördükten sonra tahmini süreyi paylaşırız.
Sonuç
Bilgisayar incelemesinde en önemli kural, delili bozmamaktır. Bilgisayarı kullanmaya devam etmek ya da dosyaları silmek, sonradan yapılacak incelemenin değerini düşürebilir. Bilgisayar adli bilişim incelemesi için bizimle iletişime geçebilir ya da 0224 234 28 39 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Diğer hizmetlerimiz için cep telefonu adli bilişim incelemesi ve elektronik delil incelemesi sayfalarına göz atabilirsiniz.
